Fitozwiązki - dieta roślinna

Właściwości lecznicze fitozwiązków 

Fitozwiązki to nieodżywcze, organiczne komponenty roślin i owoców. Nazwa fitozwiązki pochodzi od greckiego słowa „fito” – roślina, bo są wytwarzane przez rośliny dla własnej ochrony, ale przyjmowane w pożywieniu przydatne w zapobieganiu chorobom ludzi. Substancje te nie pojawiały się zbyt często w poradnikach żywieniowych, ostatnio się to zmienia, bo fitozwiązki są naturalnymi farmaceutykami.

Naukowcy odkryli około 30 tysięcy fitozwiązków obecnych w owocach i warzywach! Fitozwiązki nie są niezbędne do poprawnego funkcjonowania organizmu, dlatego nie zostały zakwalifikowane do grupy produktów odżywczych. Posiadają jednak inne, znaczące właściwości – wykazują działanie podobne do substancje czynnych w lekach.

Temperatura i obróbka termiczna 

Cenne składniki mogą ulec zniszczeniu, jeśli warzywa lub owoce zostaną poddane obróbce termicznej, dlatego zaleca się spożywanie produktów roślinnych na surowo. Wyjątek stanowi pomidor, jego gotowanie prowadzi do rozkładu ścianek komórek, zwiększając przyswajanie likopenu. Niektórzy kucharze (np. powszechne w kulturze wschodniej) blanszują tylko warzywa przed podaniem, ma to głębokie uzasadnienie zdrowotne.

Czosnek

Po prostu czosnek -  zastosowanie, potrawy, przepisy, właściwości lecznicze...

Czosnek pospolity, czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) kto by go nie znał, taki pospolity? Gatunek byliny należący do rodziny amarylkowatych (podrodzina czosnkowych). Jest warzywem, przyprawą i rośliną leczniczą. Pochodzi z Azji Środkowej, skąd trafił do Europy i północnej Afryki, z czasem na inne kontynenty. Dużą popularność zyskał już w starożytności. Uprawiali go Rzymianie, Asyryjczycy, Egipcjanie, Grecy, Hebrajczycy i Arabowie. Gdy w Egipcie ok. 1600 r. p.n.e. robotnicy przy budowie piramidy nie otrzymali czosnku - podobno wybuchł bunt.

Na ziemie polskie czosnek trafił w średniowieczu, przywieziony przez Tatarów lub kupców "z dalekiego wschodu". W późniejszych wiekach czosnek był uniwersalnym lekiem i pokarmem warstw ubogich.

Istnieje około 260 gatunków tej rośliny, w samej Polsce 16, podobnymi z rodziny są warzywa: cebula, szczypiorek, por, siedmiolatka, szalotka, jednak mają inne właściwości.

Czy warto i jak jeść owoc mango?

Właściwości zdrowotne i kulinarne mango

Popularny owoc jadalny Mango - Mangifera L. rodzaj roślin obejmujący około 45 gatunków tropikalnych drzew owocowych, występujących w Indiach oraz w Indochinach dlatego poprawniej byłoby mówić o mango - owoc mango indyjski. Drzewo mango uprawiane było już 2 tysiące lat p.n.e. może dożyć 300 lat i osiągnąć wysokość 40 metrów. Owoc mango składa się z miąższu i dużego nasiona, ma charakterystyczny, słodki, a zarazem cierpki smak i orzeźwiający aromat. Obecnie mango jest uprawiane w tropikalnych regionach Ameryki, Afryki, Australii i Oceanii, a nawet w Europie.

Mango w kuchni

Owoc mango może być składnikiem owocowych sałatek - najlepiej z dodatkiem soku z limonki i imbirem, z którym mango bardzo dobrze się komponuje. Nadaje się również do przystawek z owoców morza, raków, ryb - łososia i potraw mięsnych. W Ameryce Łacińskiej mango często doprawia się chili, solą lub sosem sojowym. Jak każdy owoc, może być dodatkiem do ciast. Z mango robi się soki, koktajle oraz konfitury. W Indiach, Malezji i Tajlandii owoc dodawany jest do curry, mieszanek warzywnych oraz sałatek. Owoce mango należy przechowywać w chłodnym i suchym miejscu, w lodówce może być pozostawione przez 10 dni.

Kolendra i zdrowie

Kolendra w kuchni, kolendra lekiem

Kolendra wywodzi się z krajów Bliskiego Wschodu i Morza Śródziemnego. Obecnie jest uprawiana m.in. w Chinach, Indiach, Pakistanie, Gruzji, Rosji, Argentynie, Europie Środkowej, Maroko, Etiopii i Syrii. W Polsce jest hodowana na plantacjach, czasem można spotkać ją też zdziczałą.

Kolendra (Coriandrum L. 1753) – rodzaj roślin (2 gatunki) z rodziny selerowatych - gatunkiem typowym jest Coriandrum sativum L (kolendra siewna). Wszystkie części tej rośliny są jadalne, jednak najczęściej używane w kuchni są jej przypominające natkę pietruszki liście oraz nasiona, nadające potrawom korzenny, ostry smak.

Kolendra roślina osiąga średnio pół metra wysokości (od 10 do nawet 90 cm). Jej liście mają delikatnie anyżowy zapach, natomiast nasiona są słodkie i posiadają pomarańczowo-cytrynowy aromat. W czasie kwitnienia na łodydze zauważyć można niewielkie białe lub różowe kwiaty. Owoce kolendry są kuliste i posiadają szarobrunatne zabarwienie. Kolendra należy do najstarszych roślin, które zaczął uprawiać człowiek. Była popularną przyprawą już w czasach starożytnych. Zioło to posiada 2 typy jasno-zielonych liści. Pierwszy to liście niżej rosnące, zębowatego kształtu przypominające liście pietruszki. Drugi typ to wyższe, koronkowe liście podobne do liści paproci oraz posiadające silniejszy zapach. Należy zaznaczyć, że smak i zapach kolendry siewnej jest mocny i ostry

Choć kolendrę stosuje się głównie jako przyprawą kuchenną (stanowi ważny składnik wielu mieszanek przyprawowych m.in. curry), od wielu lat ceniona jest także za swoje właściwości lecznicze. Ziele kolendry jest źródłem wielu cennych składników odżywczych. Jest bogate w antyoksydanty, minerały, takie jak wapń, sód, potas oraz witaminy – C, B1, B2 i PP.

Kapusta warzywo marynarzy i chłopów

Kapusta głowa pusta? Tradycyjne kiszenie kapusty

Kapusta ma niezsałużenie złą opinię ciężkostrawnej, niezbyt zdrowej jarzyny w złym guście. Zalety kapusty kiszonej dostrzegł już Hipokrates pisząc o jej właściwościach w IV w. p.n.e. Sławę przyniosła jej jednak pierwsza wielka wyprawa morska podróżnika i odkrywcy Jamesa Cooka. Za obserwacje i wnioski dotyczące m.in. wpływu diety wzbogaconej o kapustę kiszoną na zdrowie marynarzy Cook w 1776 roku został odznaczony medalem Copleya przyznanym przez Towarzystwo Królewskie w Londynie. Zatem od XVII wieku ładunki kiszonej kapusty chroniły załogi statków przed chorobami. Ludzie nie wiedzieli wówczas, co to są witaminy, antybiotyki, dobroczynne enzymy czy bakterie, ale intuicyjnie jedli je w postaci kiszonki.

Zdrowie od kiszonek - kapusta kiszona

Kapusta kiszona powstaje w wyniku fermentacji z udziałem szczepów bakterii między innymi Leuconostoci i Pediococcus, po uprzednim zasoleniu. Charakteryzuje się mocnym, kwaśnym smakiem, który zawdzięcza kwasowi mlekowemu. Szczepy bakterii w produktach kiszonych działają na zasadzie podobnej do antybiotyków - niszczą wrogie organizmy chorobotwórcze. Produkty fermentowane wytwarzają bakteriocyny, czyli właśnie naturalne antybiotyki. Eliminują bakterie chorobotwórcze, dzięki czemu zwiększa się odporność organizmu. Wchodzące w skład kapusty kiszonej, fitoncydy działają bakterio i grzybobójczo, będąc niezastąpionymi w leczeniu wielu schorzeń.

Pestycydy w żywności

Chemia w jedzeniu - czy można sobie pomóc?

Pestycydy to substancje syntetyczne bądź naturalne, stosowane do zwalczania szkodników oraz organizmów niepożądanych. Obecnie stosowane na bardzo szeroką skalę, w każdej dziedzinie naszego życia. Praktycznie pestycydy to silnie toksyczne środki, które po dostaniu się do naszego organizmu odkładają się w komórkach i tkankach. Kumulują się tam latami, by w konsekwencji doprowadzić do mutacji komórek i powstania poważnych chorób, w tym chorób nowotworowych i zaburzeń rozwoju u dzieci. Termin pestycydy jest pojęciem szerszym niż pojęcie środki ochrony roślin, ponieważ obejmują one również zwalczanie organizmów szkodliwych poza produkcją roślinną.

Pisząc o pestycydach większość autorów powołuje się na badania publikowane cyklicznie w USA przez Environmental Working Group (EWG) http://www.ewg.org/foodnews/, organizację non-profit, która opracowała ranking produktów zawierających najwięcej pestycydów na terenie stanów zjednoczonych.

Powód jest prozaiczny - nie mamy w Polsce dostępu do innych badań, zatem wszyscy przeklejają te same informacje, które mają się nijak do rynku europejskiego i tym bardziej polskiego.

Oczyść się burakiem

Czerwone buraki lepsze niż myślisz

Burak ćwikłowy – grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego Beta vulgaris L. subsp. vulgaris, ma formy jednoroczne, dwuletnie i trwałe. Był uprawiany w czasach starożytnych dla celów spożywczych i leczniczych, jego dzika odmiana rośnie do tej pory w krajach basenu morza śródziemnego. Choć większość z nas wie, że buraki są zdrowe, nie spożywamy ich zbyt często. Dostępne przez cały rok buraki, podobnie jak marchewki, należą do grupy warzyw korzeniowych. Buraki mają dużo kwasu foliowego, trochę witaminy C i jeszcze mniej witaminy B1. Jest w nich natomiast dużo pierwiastków mineralnych: żelazo, wapń, magnez, potas, mangan, sód, miedź, chlor, fluor, cynk, bor, lit, molibden, kobalt oraz rzadko spotykane w warzywach rubid i cez.

Jak jeść buraki: gotowane czy surowe?

Składniki mineralne zawarte w burakach rozpuszczają się w wodzie, lepiej nie gotować buraków, chyba, że w zupie. Buraki będą bardziej wartościowe, jeśli zostaną upieczone w skórce i obrane dopiero przed jedzeniem. A jeśli ktoś chce w pełni skorzystać z ich bogactwa, niech pije surowy sok z buraków. Chociaż zawierają znaczne ilości węglowodanów, w umiarkowanych ilościach mogą być także spożywane przez diabetyków.

Przepisy na dania z cukinii czy kabaczka?

Dynia, kabaczek, patison, cukinia - leżą blisko siebie...

Kabaczek jest odmianą dyni zwyczajnej, pochodzi z Ameryki Północnej - odmianę wyselekcjonowano we Włoszech i stąd pierwotna nazwa "cukinia" od włoskiego zucchina. Na południowym wschodzie Polski popularność zdobyła nazwa kabaczek. Jednak tak naprawdę kabaczek i cukinia są tym samym warzywem, a różnią się od siebie jedynie stadium rozwoju, odmianą np.: Acceste, Greta, Storr's Green, Courges, Zuchino, Astra itd. Możemy ją jeść na surowo, przyrządzać leczo i piec ciasta - mistrzom wychodzą obłędne!. Dziś ze względu na walory smakowe i odżywcze cukinia znajduje się na liście najpopularniejszych warzyw uprawianych w naszym kraju i moim warzywniaku, zatem musiałem zmierzyć się z tematem. Warzyw mam bardzo dużo i to najlepszych - bio, bez żadnych dodatków chemicznych czy do gleby, czy ochrony! ;)

Cukinia, kabaczek i patison różnią się głównie kształtem i kolorem – dojrzała dynia jest żółta/pomarańczowa i okrągła, cukinia zielona i z jednego końca zwężona, a seledynowy lub jasnożółty kabaczek przypomina kulebiak; patison ma kształt dysku z karbowaniami na obrzeżu. Przyrządza się je podobnie, kabaczki dzięki wysokiej zawartości celulozy ułatwiają trawienie, zapobiegają otyłości i gromadzeniu się cholesterolu. W prawie 90 procentach warzywo składa się z wody, dlatego jest niskokaloryczna (15 kcal w 100 g) i doskonałe dla osób na diecie oraz tych o delikatnym żołądku (jest lekkostrawna). Posiada również właściwości odkwaszające, pomaga więc cierpiącym z powodu zgagi czy refluksu. Jest też warzywem „bezpiecznym”, wolnym od metali ciężkich, których nie absorbuje w tak dużym stopniu, jak niektóre inne rośliny.

Imbir lek i przyprawa

Imbir w zdrowiu i kuchni

Imbir lekarski – gatunek rośliny leczniczej uprawnej z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae), w stanie dzikim obecnie nie występuje, powszechnie uprawiany na Jamajce, w Indiach, Malezji, Chinach, Sierra Leone. Nadaje się do uprawy doniczkowej. Imbir jest jedną z najstarszych roślin leczniczych, stosowany już w starożytnej medycynie chińskiej i indyjskiej, służył jako środek pomocniczy w niestrawności i zaburzeniach trawienia. W aktualnych badaniach, w których analizowano korzystne działanie imbiru, potwierdzono jeszcze inne bogate medyczne właściwości.

Choroby serca

W Dzienniku Odżywiania zamieszczono informacje o badaniu przeprowadzonym na myszach, które miały genetyczne predyspozycje do wystąpienia chorób serca. Naukowcy odkryli, że gdy myszom codziennie podawano ekstrakt z imbiru, występowanie aterosklerotycznych ran aorty obniżyło się o 44%. Oprócz tego imbir przyczynił się do obniżenia poziomu złego cholesterolu o 33% oraz trójglicerydów o 27%. Autorzy podsumowali badanie, stwierdzając, że spożywanie ekstraktu imbiru znacznie zmniejsza ryzyko występowania zmian aterosklerotycznych.

Co jeść razem a co oddzielnie by sobie pomóc?

Jedzenie dla zdrowia - łączenie składników diety.

Żurawina i jabłka

Żurawina należy do grona najzdrowszych owoców. Badania wykazały, że owoce żurawiny pomagają m.in. w zapobieganiu chorobie wrzodowej, chorobom przyzębia, chorobom układu krążenia, chorobom nowotworowym, a także infekcjom dróg moczowych. Jabłka, które cechują się wysoką zawartością błonnika pokarmowego i związków fitochemicznych, pomagają hamować wzrost komórek nowotworowych oraz zwiększają działanie leków chemioterapeutycznych.

Pomidory z awokado

Pomidory z awokado, to nie tylko pyszne, ale również bardzo zdrowe połączenie. A dlaczego? Jak się okazało awokado zwiększa nawet trzykrotnie wchłanianie beta-karotenu oraz prawie pięciokrotnie zwiększa jego przekształcenie w witaminę A.

Pomidory i brokuły

Połączenie tych dwóch warzyw jest korzystne, ponieważ pomidory są bogate w likopen, przeciwutleniacz, który neutralizuje wolne rodniki uszkadzające DNA, podczas gdy związki zawarte w brokułach pomagają usunąć wolne rodniki z organizmu. Według profesora Nauk o Żywności i Żywieniu Człowieka Johna Erdman W. Jr. z Uniwersytetu Illinois w Urbana, pomidory i brokuły spożywane oddzielnie wykazują znaczny potencjał antynowotworowy, ale ich jednoczesna konsumpcja sprawia, że efekt ten jest zmaksymalizowany.

Brokuły i chrzan w walce z chorobami

Antyrakowe działanie roślin

Brokuł, kapusta szparagowa –  roślina jednoroczna należąca do rodziny kapustowatych odmiana kapusty warzywnej. Prawdopodobnie pochodzi z Cypru. Brokuły posiadają wyjątkowe właściwości zdrowotne. Między innymi chronią przed rakiem, wrzodami żołądka, anemią, a także korzystnie wpływają na funkcjonowanie wzroku i regulują poziom cukru we krwi.

Antynowotworowe właściwości brokułów znane i cenione są już od paru lat. Wysoka zawartość związków bioaktywnych w tym głównie sulforafanu i beta karotenu, ale także witaminy E, kwasu foliowego i wielu innych cennych witamin i składników mineralnych sprawiają, że brokuły posiadają silne właściwości prozdrowotne i przeciwnowotworowe.

Sulforafan zapobiega i może uchronić m.in. przed rakiem prostaty, piersi, płuc i jelita grubego, jednak tylko pod warunkiem, że brokuły będą odpowiednio ugotowane - zaznaczają naukowcy z University of Illinois na łamach Journal of Food Science.

Papryka - warzywo i przyprawa

Jednoroczna, chili, cayenne, zdrowie w kuchni, a papryka - z zasady im mniejsza tym ostrzejsza.

Papryka, pieprzowiec (Capsicum L.) – roślina należąca do rodziny psiankowatych. Przedstawiciele rodzaju pochodzą z Ameryki Południowej i Centralnej, obecnie rozpowszechnione na całym świecie. Gatunki Capsicum zostały odnalezione w Peru w grobach w Ancon i Huata Prieta, co świadczy o uprawie tych gatunków na długo przed odkryciem Ameryki. Dla Hiszpanów i Portugalczyków, którzy poszukiwali pieprzu, odkrycie papryki – nowego, znacznie ostrzejszego „pieprzu indiańskiego" – stało się bardzo zyskowne. Po zdobyciu Meksyku przez Hernána Cortésa uprawa papryki dość szybko rozprzestrzeniła się na inne kraje tropikalne. Ponieważ nasiona papryki zachowują długo zdolność kiełkowania, można je przechowywać i przewozić na duże odległości.

Do Europy nasiona papryki przywiózł  Diego Alvaraez Chanca, towarzyszący drugiej wyprawie Kolumba w 1493 r. - autor pierwszego dokumentu opisującego florę i faunę Ameryki. Do popularyzacji walorów kulinarnych papryki w Europie przyczynili się Węgrzy, którzy zaczęli uprawić ją już w 1526 r a potem uczynili z niej swój sztandar kulinarny, który rozpowszechnił się wśród sąsiadów.

Cebula (Allium cepa L.) lepsza niż myślisz

Nieoceniona przyprawa i źródło zdrowia: Zupa, syrop z cebuli i cebula marnowana

Cebula (Allium cepa L.), podobnie jak czosnek, pochodzi z rodziny liliowatych (podrodzina: czosnkowate). 100 g cebuli (jedno dorodne warzywo) zawiera ok. 40 kcal i 1,7 g błonnika. Uwaga - gdy ją usmażymy, kilokalorii jest już ponad 160.

Ceniona jest przede wszystkim ze względu na olejki lotne: to one przede wszystkim działają bakteriobójczo (stąd jej rola w łagodzeniu objawów infekcji), ale i moczopędnie, a także poprawiają przemianę materii, pobudzając perystaltykę jelit.

Cebulę badali naukowcy i dowiedli:

- dzięki zawartości flawonoidów (cennych przeciwutleniaczy), a zwłaszcza aromatycznej kwercetyny, cebula zapobiega arteriosklerozie (miażdżycy). Obniża ryzyko wystąpienia zawału serca, poprawiając szczelność i elastyczność naczyń krwionośnych i obniżając ciśnienie krwi,
- spora dawka cebuli sprzyja redukcji poziomu cukru we krwi, ale - uwaga - u diabetyków. U osób zdrowych związek między poziomem cukru we krwi, a cebulą w diecie, nie jest wyraźny,
- siarczek allilu obecny w cebuli obniża poziom "złego" cholesterolu LDL. Badania przeprowadzone na Japonkach wykazały, że najniższy poziom złego cholesterolu mają te kobiety, które jedzą najwięcej cebuli,
- dzięki sporej zawartości siarki cebula wpływa korzystnie na stan skóry i włosów

Aronia

Owoc Aronii 

 

Jedzenie owoców aronii, najlepiej codziennie, jest najlepszym rozwiązaniem, by mieć doskonałą figurę, zdrową cerę i zachować bystry umysł.

Popularne i promowane teorie naukowe

W owocach aronii występuje dużo witamin i przeciwutleniaczy, w tym polifenoli. Ekstrakt z tej rośliny przetestowano na komórkach raka trzustki. Komórki nowotworowe traktowano gemcytabiną (stosowaną w chemioterapii) lub ekstraktem z aronii w różnych stężeniach. Naukowcy testowali również efektywność połączenia ekstraktu i leku.

Ekstraktowi wystarczyło 48 godzin, aby spowodować śmierć komórek nowotworowych (i to w stężeniu zaledwie 1 mikrograma na 1 ml). Jednocześnie w najwyższym stężeniu (50 mikrogramów/ml) ekstrakt nie szkodził zdrowym komórkom. Przy tym już niskie dawki ekstraktu, w połączeniu z lekiem, wywierały znaczące działanie rako-bójcze. A podawanie mniejszych dawek leków zmniejsza ryzyko wystąpienia skutków ubocznych.

Mieszankę przetestowano również na komórkach raka mózgu, co skutkowało obumieraniem komórek nowotworowych i ograniczeniem stopnia ich inwazyjności. Naukowcy twierdzą, że za ten efekt odpowiadają zawarte w owocach aronii polifenole roślinne. Substancje te można znaleźć także w zielonej herbacie, soi, orzeszkach ziemnych, winogronach, morwie i kurkumie.