środa, 24 sierpnia 2016

Właściwości i potrawy z ziemniaków

Przepisy na dania z ziemniaków - który kartofel wybrać na obiad?

Pierwsze jadalne ziemniaki pochodziły z zamieszkiwanych przez Inków terenów Ameryki Południowej, z czasów prehistorycznych, ślady upraw odnaleziono na wysokości 4000 m w okolicach jeziora Titicaca! Ziemniak (Solanum tuberosum L.) roślina z psiankowatych przywieziona do Europy przez Hiszpanów w XVI wieku, czwarta uprawna pod względem wielkości produkcji po kukurydzy, ryżu i pszenicy - przeciętny obywatel ziemi zjada 33 kg kartofli rocznie!



Do Polski pierwsze sadzonki trafiły już za panowania króla Jana III Sobieskiego, a obecnie uprawiamy około 130 jego odmian, wielka szkoda, że trudno znaleźć te bogactwo na sklepowych półkach? Dylemat wielu Polaków - białe czy żółte kartofle jest wtórny? - W zaborze pruskim i austriackim preferowano ziemniaki o żółtym miąższu, zaś w kongresówce o białym. Czy ziemniak jest żółty, czy biały, to nie ma wpływu na jego smak, wartości odżywcze czy przydatność kulinarną.


Składniki odżywcze - czy ziemniaki tuczą - dieta z ziemniakami?


Tuczący wpływ diety bogatej w ziemniaki jest mocno przesadzony. Wartość energetyczna ziemniaków zależy oczywiście od odmiany, pory zbioru i wynosi do 60-80 kcal/100g i wbrew obiegowej opinii nie tuczą. Gorzej gdy wzbogacimy je o dodatki "samkowe" - ziemniaki (160g) w wersji okraszonej 1 łyżką masła (10g) lub w wersji ze skwarkami (10g) to już 200kcal... Wbrew temu, co się powszechnie sądzi, ziemniaki nie tuczą – 100 g (dwie bulwy średniej wielkości) zawiera 60–80 kcal, czyli mniej niż banany czy fasolka szparagowa.

wtorek, 15 marca 2016

Czosnek

Po prostu czosnek -  zastosowanie, potrawy, przepisy, właściwości lecznicze...


Czosnek pospolity, czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) kto by go nie znał, taki pospolity? Gatunek byliny należący do rodziny amarylkowatych (podrodzina czosnkowych). Jest warzywem, przyprawą i rośliną leczniczą. Pochodzi z Azji Środkowej, skąd trafił do Europy i północnej Afryki, z czasem na inne kontynenty. Dużą popularność zyskał już w starożytności. Uprawiali go Rzymianie, Asyryjczycy, Egipcjanie, Grecy, Hebrajczycy i Arabowie. Gdy w Egipcie ok. 1600 r. p.n.e. robotnicy przy budowie piramidy nie otrzymali czosnku - podobno wybuchł bunt.



Na ziemie polskie czosnek trafił w średniowieczu, przywieziony przez Tatarów lub kupców "z dalekiego wschodu". W późniejszych wiekach czosnek był uniwersalnym lekiem i pokarmem warstw ubogich.

Istnieje około 260 gatunków tej rośliny, w samej Polsce 16, podobnymi z rodziny są warzywa: cebula, szczypiorek, por, siedmiolatka, szalotka, jednak mają inne właściwości.


poniedziałek, 29 lutego 2016

Czy jajka są zdrowe?

Co było pierwsze jajko czy kura - czyli przepis kulinarny na Frittatę


Frittata, rodzaj pikantnego omletu z dodatkami - potrawa którą odkryłem samodzielnie dawno temu; takie profana wymyślenie koła na nowo, niby danie proste, a niezrozumiale nieobecne na co dzień w polskiej kuchni. Sentyment - bo od tego nienazwanego wówczas dania zrozumiałem, że urozmaicenia i poszukiwania w kuchni to sympatyczna przygoda w życiu. Ale jeżeli potrawa z jaj, czas napisać o samym jajku, przy okazji frittaty właśnie.



Czym właściwie jest jajko? 

Jajo jest komórką rozrodczą ptaków, zawierającą wszystkie składniki odżywcze potrzebne do rozwoju zarodka i wzrostu młodego ptaka. Przeciętne jajo kurze waży około 60 g, w tym żółtko - 25 g, białko - 30 g, a skorupka - 5 g. Jajo prosto od kury, czy takie surowe ze sklepu składa się w ponad 70% z wody, co jest charakterystyczne dla większości organizmów żywych, dalej około 12% to białko, niecałe 10% przypada na tłuszcz, 1% to składniki mineralne, mniej niż 1% - węglowodany. Skład chemiczny jaj jest uzależniony od wielu czynników, między innymi: rasy i wieku kur, czynników genetycznych, sposobu karmienia niosek, leczenia weterynaryjnego, pory roku itd.

poniedziałek, 15 lutego 2016

Rozmaryn lekarski

Rozmaryn w domowej kuchni i domowej aptece


Jak możemy przeczytać w Wikipedii: Rozmaryn lekarski Rosmarinus officinalis  to gatunek krzewu, należący do rodziny jasnotowatych Lamiaceae Lindl. Rozmaryn, podobnie jak wiele innych ziół, pochodzi oryginalnie z ciepłych obszarów Morza Śródziemnego. Obecnie w stanie dzikim spotkać go można w Portugalii, Hiszpanii, Grecji, Francji, Turcji, a także w Algierii, Maroko, Tunezji i na Wyspach Kanaryjskich. Ponieważ jego zalety doceniali już starożytni Grecy i Rzymianie, aktualnie uprawiany jest praktycznie na całym świecie.



Rozmaryn lekarski jest znany i wykorzystywany jako przyprawa kulinarna, ale ma on też duże znaczenie lecznicze. Rozmaryn wykorzystywany jest w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, farmaceutycznym i perfumeryjnym. Nazywano go świeżym powiewem morza. Był uważany za symbol wiernej miłości. Podobno gałązka rozmarynu rzucona w ogień odstrasza owady.


piątek, 11 grudnia 2015

Domowa kostka rosołowa warzywna i mięsna

Domowy rosół lub bulion, król w kuchni - kostka dla smaku nie tylko do zup.


Jak przygotować bulion?

Osobiście na duży gar wywaru biorę selera, kawał pora, dwie pietruszki, trzy marchewki z nacią, kawałek kapusty, cebulę, trzy listki laurowe. Dalej może być korpus kurczaka i kilka skrzydełek, lub dwie nogi. Osobiście lubię i dodaję też kości i minimum ćwierć kilo wołowiny. Gotujemy ściągamy szumy, później minimum godzina, a najlepiej dwie na wolnym ogniu, w końcu dodajemy zioła przyprawy i mamy doskonały bulion uniwersalny - zwykle rosołem nazywany. Im dłużej "pyrkolimy" tym więcej smaku. Niestety przygotowanie takiego klasycznego, smacznego bulionu zabiera ok. 3 godziny i nic innego nie może go zastąpić, żaden zastępnik. Tak to wygląda na starcie:



Jednak są takie dni, w które trzeba zrobić w domu zupę szybko lub błyskawicznie dodać smaku do przyrządzanego właśnie dania.

wtorek, 1 grudnia 2015

Czy warto i jak jeść owoc mango?

Właściwości zdrowotne i kulinarne mango


Popularny owoc jadalny Mango - Mangifera L. rodzaj roślin obejmujący około 45 gatunków tropikalnych drzew owocowych, występujących w Indiach oraz w Indochinach dlatego poprawniej byłoby mówić o mango - owoc mango indyjski. Drzewo mango uprawiane było już 2 tysiące lat p.n.e. może dożyć 300 lat i osiągnąć wysokość 40 metrów. Owoc mango składa się z miąższu i dużego nasiona, ma charakterystyczny, słodki, a zarazem cierpki smak i orzeźwiający aromat. Obecnie mango jest uprawiane w tropikalnych regionach Ameryki, Afryki, Australii i Oceanii, a nawet w Europie.



Mango w kuchni

Owoc mango może być składnikiem owocowych sałatek - najlepiej z dodatkiem soku z limonki i imbirem, z którym mango bardzo dobrze się komponuje. Nadaje się również do przystawek z owoców morza, raków, ryb - łososia i potraw mięsnych. W Ameryce Łacińskiej mango często doprawia się chili, solą lub sosem sojowym. Jak każdy owoc, może być dodatkiem do ciast. Z mango robi się soki, koktajle oraz konfitury. W Indiach, Malezji i Tajlandii owoc dodawany jest do curry, mieszanek warzywnych oraz sałatek. Owoce mango należy przechowywać w chłodnym i suchym miejscu, w lodówce może być pozostawione przez 10 dni.


sobota, 28 listopada 2015

Kolendra i zdrowie

Kolendra w kuchni, kolendra lekiem


Kolendra wywodzi się z krajów Bliskiego Wschodu i Morza Śródziemnego. Obecnie jest uprawiana m.in. w Chinach, Indiach, Pakistanie, Gruzji, Rosji, Argentynie, Europie Środkowej, Maroko, Etiopii i Syrii. W Polsce jest hodowana na plantacjach, czasem można spotkać ją też zdziczałą.

Kolendra (Coriandrum L. 1753) – rodzaj roślin (2 gatunki) z rodziny selerowatych - gatunkiem typowym jest Coriandrum sativum L (kolendra siewna). Wszystkie części tej rośliny są jadalne, jednak najczęściej używane w kuchni są jej przypominające natkę pietruszki liście oraz nasiona, nadające potrawom korzenny, ostry smak.



Kolendra roślina osiąga średnio pół metra wysokości (od 10 do nawet 90 cm). Jej liście mają delikatnie anyżowy zapach, natomiast nasiona są słodkie i posiadają pomarańczowo-cytrynowy aromat. W czasie kwitnienia na łodydze zauważyć można niewielkie białe lub różowe kwiaty. Owoce kolendry są kuliste i posiadają szarobrunatne zabarwienie. Kolendra należy do najstarszych roślin, które zaczął uprawiać człowiek. Była popularną przyprawą już w czasach starożytnych. Zioło to posiada 2 typy jasno-zielonych liści. Pierwszy to liście niżej rosnące, zębowatego kształtu przypominające liście pietruszki. Drugi typ to wyższe, koronkowe liście podobne do liści paproci oraz posiadające silniejszy zapach. Należy zaznaczyć, że smak i zapach kolendry siewnej jest mocny i ostry

Choć kolendrę stosuje się głównie jako przyprawą kuchenną (stanowi ważny składnik wielu mieszanek przyprawowych m.in. curry), od wielu lat ceniona jest także za swoje właściwości lecznicze. Ziele kolendry jest źródłem wielu cennych składników odżywczych. Jest bogate w antyoksydanty, minerały, takie jak wapń, sód, potas oraz witaminy – C, B1, B2 i PP.


piątek, 23 października 2015

Kapusta warzywo marynarzy i chłopów

Kapusta głowa pusta? Tradycyjne kiszenie kapusty


Kapusta ma niezsałużenie złą opinię ciężkostrawnej, niezbyt zdrowej jarzyny w złym guście. Zalety kapusty kiszonej dostrzegł już Hipokrates pisząc o jej właściwościach w IV w. p.n.e. Sławę przyniosła jej jednak pierwsza wielka wyprawa morska podróżnika i odkrywcy Jamesa Cooka. Za obserwacje i wnioski dotyczące m.in. wpływu diety wzbogaconej o kapustę kiszoną na zdrowie marynarzy Cook w 1776 roku został odznaczony medalem Copleya przyznanym przez Towarzystwo Królewskie w Londynie. Zatem od XVII wieku ładunki kiszonej kapusty chroniły załogi statków przed chorobami. Ludzie nie wiedzieli wówczas, co to są witaminy, antybiotyki, dobroczynne enzymy czy bakterie, ale intuicyjnie jedli je w postaci kiszonki.



Zdrowie od kiszonek - kapusta kiszona

Kapusta kiszona powstaje w wyniku fermentacji z udziałem szczepów bakterii między innymi Leuconostoci i Pediococcus, po uprzednim zasoleniu. Charakteryzuje się mocnym, kwaśnym smakiem, który zawdzięcza kwasowi mlekowemu. Szczepy bakterii w produktach kiszonych działają na zasadzie podobnej do antybiotyków - niszczą wrogie organizmy chorobotwórcze. Produkty fermentowane wytwarzają bakteriocyny, czyli właśnie naturalne antybiotyki. Eliminują bakterie chorobotwórcze, dzięki czemu zwiększa się odporność organizmu. Wchodzące w skład kapusty kiszonej, fitoncydy działają bakterio i grzybobójczo, będąc niezastąpionymi w leczeniu wielu schorzeń.

czwartek, 15 października 2015

Pasty - smaczne przekąski kanapkowe

Pasty - Mezze - Tapas - 15 przepisów! 


Słowo Meze pochodzi z perskiego określenie mazeh, które oznacza po prostu smak. Tapas – niewielkie przekąski podawane zazwyczaj do napojów (wina) w barach Hiszpanii, tam przyjmują formę "sporych dań". Pasty - polskie określenie pysznych smarowideł do kanapek, które są świetnym urozmaiceniem codziennego menu, niezwykle łatwe w przygotowaniu, a zarazem smaczne i zdrowe. Co więcej, pasty nigdy się nie znudzą, ponieważ do ich przygotowania można użyć różnorodnych składników, dowolnie przyprawić i podać z wieloma produktami spożywczymi. Ich smak i skład zależą od naszej kreatywności i wyobraźni. Pasty idealnie pasują do surowych warzyw, chleba, placków, krakersów etc. Sprawdzają się podczas śniadania, lunchu, kolacji, idealnie do podjadania dla dzieci i dorosłych, szczególnie przy zakrapianych alkoholem okolicznościach :-)



Pasta z ciecierzycy


Składniki: 25 dkg ciecierzycy, sok z cytryny, 2-3 ząbki cząstki drobno posiekane i zmiażdżone, sól, 1 łyżka oleju lnianego. Można dodać: marchewkę, szczypiorek, czerwoną paprykę, świeże zioła, majeranek lub pietruszkę.

Przygotowanie: Cieciorkę dokładnie płuczemy i moczymy w wodzie przez ok. 10 godzin. Gotujemy w świeżej wodzie do miękkości. Miksujemy z niewielką ilością wody. Dodajemy sok z cytryny, czosnek, sól, 1 łyżkę oleju i dowolne dodatki.

wtorek, 13 października 2015

Pestycydy w żywności

Chemia w jedzeniu - czy można sobie pomóc?


Pestycydy to substancje syntetyczne bądź naturalne, stosowane do zwalczania szkodników oraz organizmów niepożądanych. Obecnie stosowane na bardzo szeroką skalę, w każdej dziedzinie naszego życia. Praktycznie pestycydy to silnie toksyczne środki, które po dostaniu się do naszego organizmu odkładają się w komórkach i tkankach. Kumulują się tam latami, by w konsekwencji doprowadzić do mutacji komórek i powstania poważnych chorób, w tym chorób nowotworowych i zaburzeń rozwoju u dzieci. Termin pestycydy jest pojęciem szerszym niż pojęcie środki ochrony roślin, ponieważ obejmują one również zwalczanie organizmów szkodliwych poza produkcją roślinną.



Pisząc o pestycydach większość autorów powołuje się na badania publikowane cyklicznie w USA przez Environmental Working Group (EWG) http://www.ewg.org/foodnews/, organizację non-profit, która opracowała ranking produktów zawierających najwięcej pestycydów na terenie stanów zjednoczonych.

Powód jest prozaiczny - nie mamy w Polsce dostępu do innych badań, zatem wszyscy przeklejają te same informacje, które mają się nijak do rynku europejskiego i tym bardziej polskiego.

wtorek, 29 września 2015

Oczyść się burakiem

Czerwone buraki lepsze niż myślisz


Burak ćwikłowy – grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego Beta vulgaris L. subsp. vulgaris, ma formy jednoroczne, dwuletnie i trwałe. Był uprawiany w czasach starożytnych dla celów spożywczych i leczniczych, jego dzika odmiana rośnie do tej pory w krajach basenu morza śródziemnego. Choć większość z nas wie, że buraki są zdrowe, nie spożywamy ich zbyt często. Dostępne przez cały rok buraki, podobnie jak marchewki, należą do grupy warzyw korzeniowych. Buraki mają dużo kwasu foliowego, trochę witaminy C i jeszcze mniej witaminy B1. Jest w nich natomiast dużo pierwiastków mineralnych: żelazo, wapń, magnez, potas, mangan, sód, miedź, chlor, fluor, cynk, bor, lit, molibden, kobalt oraz rzadko spotykane w warzywach rubid i cez.



Jak jeść buraki: gotowane czy surowe?

Składniki mineralne zawarte w burakach rozpuszczają się w wodzie, lepiej nie gotować buraków, chyba, że w zupie. Buraki będą bardziej wartościowe, jeśli zostaną upieczone w skórce i obrane dopiero przed jedzeniem. A jeśli ktoś chce w pełni skorzystać z ich bogactwa, niech pije surowy sok z buraków. Chociaż zawierają znaczne ilości węglowodanów, w umiarkowanych ilościach mogą być także spożywane przez diabetyków.


czwartek, 24 września 2015

Przepisy na dania z cukinii czy kabaczka?

Dynia, kabaczek, patison, cukinia - leżą blisko siebie...


Kabaczek jest odmianą dyni zwyczajnej, pochodzi z Ameryki Północnej - odmianę wyselekcjonowano we Włoszech i stąd pierwotna nazwa "cukinia" od włoskiego zucchina. Na południowym wschodzie Polski popularność zdobyła nazwa kabaczek. Jednak tak naprawdę kabaczek i cukinia są tym samym warzywem, a różnią się od siebie jedynie stadium rozwoju, odmianą np.: Acceste, Greta, Storr's Green, Courges, Zuchino, Astra itd. Możemy ją jeść na surowo, przyrządzać leczo i piec ciasta - mistrzom wychodzą obłędne!. Dziś ze względu na walory smakowe i odżywcze cukinia znajduje się na liście najpopularniejszych warzyw uprawianych w naszym kraju i moim warzywniaku, zatem musiałem zmierzyć się z tematem. Warzyw mam bardzo dużo i to najlepszych - bio, bez żadnych dodatków chemicznych czy do gleby, czy ochrony! ;)



Cukinia, kabaczek i patison różnią się głównie kształtem i kolorem – dojrzała dynia jest żółta/pomarańczowa i okrągła, cukinia zielona i z jednego końca zwężona, a seledynowy lub jasnożółty kabaczek przypomina kulebiak; patison ma kształt dysku z karbowaniami na obrzeżu. Przyrządza się je podobnie, kabaczki dzięki wysokiej zawartości celulozy ułatwiają trawienie, zapobiegają otyłości i gromadzeniu się cholesterolu. W prawie 90 procentach warzywo składa się z wody, dlatego jest niskokaloryczna (15 kcal w 100 g) i doskonałe dla osób na diecie oraz tych o delikatnym żołądku (jest lekkostrawna). Posiada również właściwości odkwaszające, pomaga więc cierpiącym z powodu zgagi czy refluksu. Jest też warzywem „bezpiecznym”, wolnym od metali ciężkich, których nie absorbuje w tak dużym stopniu, jak niektóre inne rośliny.


wtorek, 22 września 2015

Imbir lek i przyprawa

Imbir w zdrowiu i kuchni


Imbir lekarski – gatunek rośliny leczniczej uprawnej z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae), w stanie dzikim obecnie nie występuje, powszechnie uprawiany na Jamajce, w Indiach, Malezji, Chinach, Sierra Leone. Nadaje się do uprawy doniczkowej. Imbir jest jedną z najstarszych roślin leczniczych, stosowany już w starożytnej medycynie chińskiej i indyjskiej, służył jako środek pomocniczy w niestrawności i zaburzeniach trawienia. W aktualnych badaniach, w których analizowano korzystne działanie imbiru, potwierdzono jeszcze inne bogate medyczne właściwości.



Choroby serca

W Dzienniku Odżywiania zamieszczono informacje o badaniu przeprowadzonym na myszach, które miały genetyczne predyspozycje do wystąpienia chorób serca. Naukowcy odkryli, że gdy myszom codziennie podawano ekstrakt z imbiru, występowanie aterosklerotycznych ran aorty obniżyło się o 44%. Oprócz tego imbir przyczynił się do obniżenia poziomu złego cholesterolu o 33% oraz trójglicerydów o 27%. Autorzy podsumowali badanie, stwierdzając, że spożywanie ekstraktu imbiru znacznie zmniejsza ryzyko występowania zmian aterosklerotycznych.


piątek, 18 września 2015

Co jeść razem a co oddzielnie by sobie pomóc?

Jedzenie dla zdrowia - łączenie składników diety.


Żurawina i jabłka

Żurawina należy do grona najzdrowszych owoców. Badania wykazały, że owoce żurawiny pomagają m.in. w zapobieganiu chorobie wrzodowej, chorobom przyzębia, chorobom układu krążenia, chorobom nowotworowym, a także infekcjom dróg moczowych. Jabłka, które cechują się wysoką zawartością błonnika pokarmowego i związków fitochemicznych, pomagają hamować wzrost komórek nowotworowych oraz zwiększają działanie leków chemioterapeutycznych.



Pomidory z awokado

Pomidory z awokado, to nie tylko pyszne, ale również bardzo zdrowe połączenie. A dlaczego? Jak się okazało awokado zwiększa nawet trzykrotnie wchłanianie beta-karotenu oraz prawie pięciokrotnie zwiększa jego przekształcenie w witaminę A.



Pomidory i brokuły

Połączenie tych dwóch warzyw jest korzystne, ponieważ pomidory są bogate w likopen, przeciwutleniacz, który neutralizuje wolne rodniki uszkadzające DNA, podczas gdy związki zawarte w brokułach pomagają usunąć wolne rodniki z organizmu. Według profesora Nauk o Żywności i Żywieniu Człowieka Johna Erdman W. Jr. z Uniwersytetu Illinois w Urbana, pomidory i brokuły spożywane oddzielnie wykazują znaczny potencjał antynowotworowy, ale ich jednoczesna konsumpcja sprawia, że efekt ten jest zmaksymalizowany.